EX POST FACTO
HISTORISCHE
PROJECTEN & DIGITALE PRODUCTIES
Projectinformatie
Projectinformatie
●
Tatkomplex:
NS-Euthanasie
Gedurende de Tweede Wereldoorlog werden zo'n 200.000 geestelijk en lichamelijk gehandicapten door het nazi-regiem in het kader van zijn zogenaamde euthanasie-programma om het leven gebracht. In Tatkomplex: NS-Euthanasie kunt u nalezen hoe de naoorlogse Oost- en West-Duitse rechtbanken oordeelden over de verantwoordelijken voor die massamoord.
Meer hierover vindt u hier
●
Justiz
und NS-Verbrechen
Duitse
strafvonnissen wegens nazimisdrijven
Sinds 1968 wordt onder leiding van de strafrechtsgeleerde Prof.mr. C.F. Rüter aan de rechtenfaculteit van de Universiteit van Amsterdam een bijzondere historisch-juridische bronnenverzameling uitgegeven. Het gaat hierbij om de publicatie van naoorlogse strafvonnissen van Duitse rechtbanken tegen Duitse burgers verdacht van het plegen van levensdelicten in verband met het nazi-regime. Deze documenten worden gepubliceerd in een tweetal series onder de titels Justiz und NS-Verbrechen respectievelijk DDR-Justiz und NS-Verbrechen.
Tussen 1968 en 1982 werden in de serie JuNSV 22 delen uitgegeven met daarin de vonnissen gewezen door West-Duitse rechtbanken gedurende de jaren 1945 - 1965. Na een langere onderbreking werd in 1998 een begin gemaakt met de publicatie van de resterende West-Duitse documenten en werd tevens gestart met de uitgave van de Oost-Duitse vonnissen (DDR-JuNSV). Inmiddels (maart 2009) zijn er in totaal 53 delen verschenen en wanneer het project over enkele jaren zal zijn voltooid zal het geheel om-en-nabij de 60 delen omvatten.
Beide series worden in boekvorm uitgegeven door Amsterdam University Press in samenwerking met K.G. Saur Verlag in München.
Voor uitgebreider informatie omtrent het Justiz und NS-Verbrechen-project alsmede voor overzichten en korte beschrijvingen van de duizenden naoorlogse strafzaken, kunt u terecht op de (Duitse en Engelstalige) website van het project op de internet site van de rechtenfaculteit van de UvA:
Ten behoeve van individuele onderzoekers en andere belangstellenden bestaat de mogelijkheid om bij EX POST FACTO afzonderlijke vonnissen te bestellen voor nadere bestudering. Voor nadere informatie over deze mogelijkheid alsmede voor eventuele bestellingen, zie verder onder "Diensten".
Ten behoeve van het JuNSV-project werden de meer dan 1700 plaatsen delict van de naoorlogse Duitse berechting van nazimisdrijven in kaart gebracht met behulp van Google Maps. Deze topografie van plaatsen delict kan op twee manieren worden worden geraadpleegd:
via
de alfabetische lijst
of
door
direct naar Google Maps te gaan,
1) daar een bepaald land of
gebied uit te zoeken,
2) in de zoek-opties te kiezen voor
"user-created content"("door gebruikers
toegevoegd"),
3) in het zoekraam "junsv" in te
tikken en op Enter te drukken.
Afhankelijk van de hoogte waarop u staat ingesteld krijgt u nu de locaties van het betreffende gebied te zien. Wanneer u in- of uitzoomt en de zoekactie herhaalt wijzigt het aanbod zich.
Tip! Wanneer u de alfabetische lijst gebruikt zult u merken dat die in een Engelstalig scherm opent. Wanneer u liever een Nederlandstalig scherm heeft is een simpele aanpassing van de URL voldoende: vervang de taalaanduiding "eng" door "nl" ( "http://maps.google.nl/maps/ms?ie=UTF8&hl=nl ... etc")
●
De Bijzondere Rechtspleging
De
berechting van oorlogsmisdadigers in Nederland
In het kader van de Bijzondere Rechtspleging werden in Nederland gedurende de jaren 1945-1952 240 strafprocessen gevoerd tegen van oorlogsmisdrijven verdachte Duitsers en Oostenrijkers. In bijna 11% van de gevallen resulteerde die berechting in vrijspraak en in 85% kwam het tot veroordelingen.
De overzichten die u op de volgende pagina's aantreft zijn gebaseerd op een nog lopend archiefonderzoek naar de genoemde 240 strafprocessen. De zaakbeschrijvingen - genummerd naar de chronologie van de uitspraken van de Bijzondere Gerechtshoven - zijn deels nog onvolledig en kunnen onjuistheden bevatten. In de loop der tijd zullen deze worden opgevuld, respectievelijk gecorrigeerd.
Tussen
1945 en 1948 berechtten de Amerikanen in 489 processen voor
militaire rechtbanken 1672 Duitsers wegens het plegen van
oorlogsmisdrijven. De processen zijn onder te verdelen in vier
categoriën:
1) zaken betreffende de staf &
bewakingspersoneel van een aantal grote concentratiekampen (Dachau,
Buchenwald, Flossenburg, Mauthausen, Nordhausen en Mühldorf; 6
processen met ca. 200 verdachten),
2) idem voor wat betreft de
sub-kampen van de kampen onder 1 (250 processen tegen ca. 800
verdachten),
3) zaken tegen - hoofdzakelijk - Duitse burgers
wegens het doden van - doorgaans - Amerikaanse krijgsgevangenen
(piloten) (meer dan 200 processen tegen ca. 600 verdachten) en
4)
enkele 'restzaken', zoals het 'Malmedy'-, 'Hadamar- ' en het
'Skorzeny-proces'
De zaakbeschrijvingen van de bovengenoemde processen vindt u wederom op de site van het JuNSV-project. Voor een directe toegang, klik hier
●
De
'Kaapse brieven' van Cornelius de Jong van Rodenburgh
In 1815 huwde de oudste dochter van de ex-zeekapitein De Jong, Jeannette, met de Zuid-Afrikaanse jurist Johannes Andreas Truter en vertrok - tot leedwezen van haar ouders - met hem naar zijn vaderland. Tot aan het moment van haar onverwachte en dramatische terugkeer, dertien jaar later, zouden vader en dochter in honderden brieven corresponderen over het wel-en-wee van henzelf, hun gezinsleden en over uiteenlopende zaken betreffende hun contemporaine politiek-maatschappelijke omgeving.
De Jong's 'Kaapse brieven' aan dochter en schoonzoon geven een prachtig en niet zelden humoristisch beeld van de sociale beslommeringen van een bemiddeld residentieburger in de vroege 19de eeuw. Tegelijk spreekt uit de brieven van de voormalige zeeman en globetrotter De Jong een brede algemene ontwikkeling en nieuwsgierigheid voor de maatschappij en politiek van zijn dagen. Daarbij toont De Jong zich steeds een uiterst liefdevol en bezorgd huisvader voor zijn kinderen en in het bijzonder ook voor zijn oogappel, Jeannette.
Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan de annotatie en eindredactie van De Jong's brieven.
●
Digitalisering
JuNSV knipselarchief
Het knipselarchief van het project Justiz und NS-Verbrechen omvat tienduizenden artikelen en berichten uit Duitse kranten en tijdschriften over de strafvervolging en berechting van nazimisdrijven sinds de jaren '60. Het archief vormt daarmee een unieke bron en een rijke aanvulling op de overige documentatie over het thema. Successievelijk worden de knipsels door EX POST FACTO gedigitaliseerd en met behulp van OCR voor nader onderzoek ontsloten.
●
Het
zinken van de 'Sydney II'
In maart 2008 ontdekten onderzoekers ten westen van West-Australië op zo'n 200 kilometer uit de kust en op bijna 2500 meter diepte de overblijfselen van de Australische kruiser, de 'Sydney II'. 67 jaar eerder, op 19 november 1941, was de Sydney na een korte maar hevige strijd tot zinken gebracht door een als Nederlands koopvaardijschip vermomde Duitse raider, de 'Kormoran'. Alle 645 bemanningsleden van de Australische kruiser kwamen daarbij om het leven.
Voor de Australische marine was het verlies van de 'Sydney II' een enorme slag. De duistere omstandigheden waaronder de kruiser tot zinken was gebracht leidden bovendien tot slepende controversen die tot op de dag van vandaag aanhouden. Om klaarheid in de zaak te brengen installeerde het ministerie van defensie al in de maand dat het wrak ontdekt werd een onderzoekscommissie - HMAS Sydney II Commission of Inquiry - die alle aspecten van het drama in kaart zou moeten brengen. Daarmee is de commissie nog steeds bezig.
Ten behoeve van het achtergrondonderzoek naar het tot zinken brengen van de Sydney II werd door EX POST FACTO archiefonderzoek verricht naar mogelijke betrokkenheid daarbij van Nederlandse zijde.
Voor meer informatie over de 'Sydney II' en het Australische onderzoek kunt u hier terecht:
→ http://www.defence.gov.au/sydneyii/
Voor privé-doeleinden wordt onderzoek verricht naar de geschiedenis van de Veluwse dorpen Renkum en Heelsum tussen ongeveer 1920 en 1945. In het bijzonder richt de aandacht zich daarbij op de lotgevallen van de gereformeerde gemeenschap aldaar, waarvan H.Z. de Mildt het voorrecht proefde gedurende de jaren '20 en '30 predikant te zijn.
Bijzondere belangstelling hebben wij in dit verband voor het periodiek "Renkumsch Nieuwsblad. Anti-revolutionair orgaan voor Renkum en omstreken" (uitgegeven in Wageningen), waarvan wij slechts een enkel exemplaar konden traceren.
In verband met een bewerking van het in 2004 in kleine oplage uitgegeven boekje "Kees van de Dominee'' - betreffende de jeugd- en oorlogsjaren van H.Z.'s zoon - zijn wij ook geïnteresseerd in personen die omstreeks de zomer van 1943 voor kortere of langere tijd ondergedoken hebben gezeten in de omgeving van het Franse plaatsje St. Benoist-sur-Vanne, op zo'n 40 kilometer ten oosten van Sens. Zo, bijvoorbeeld, bij de Zeeuwse familie Quaak op de ferme Armenti(e)re.
Tevens zijn wij op zoek naar gegevens over Nederlanders die in de zomer en/of herfst van 1943 vast hebben gezeten in de beruchte Franse gevangenis 'Le Bordiot' in Bourges.
Mocht u ons omtrent (een onderdeel van) het bovenstaande aan nadere informatie kunnen helpen dan zijn wij u daarvoor zeer erkentelijk.
.jpg)
